เลข อย.-อาหารเสริม

ในปัจจุบันที่ผู้บริโภคเริ่มตื่นตัวและหันมาใส่ใจดูแลสุขภาพกันมากยิ่งขึ้น ไม่ว่าจะเป็นการออกกำลังกาย รับประทานอาหารที่มีประโยชน์ รวมถึงการทานอาหารเสริมชนิดต่างๆ ซึ่งนับเป็นอีกหนึ่งทางเลือกที่ได้รับความนิยมจากกลุ่มผู้บริโภค เพราะความสะดวก รวดเร็ว และสรรพคุณสารอาหารต่างๆที่ให้ประโยชน์แก่ร่างกาย ทั้งในด้านสุขภาพรวมไปถึงความงามและผิวพรรณ

อย. คือ อักษรย่อของ “สํานักงานคณะกรรมการอาหารและยา” (Food and Drug Administration)เป็นส่วนราชการในระดับกรม ของประเทศไทย สังกัดกระทรวงสาธารณสุข มีหน้าที่ในการดําเนินงานด้านการคุ้มครองผู้บริโภค ปกป้องและคุ้มครองสุขภาพประชาชนจากการบริโภคผลิตภัณฑ์สุขภาพ (ซึ่งผลิตภัณฑ์สุขภาพ ส่วนใหญ่มักจะหมายถึง อาหาร ยา เวชภัณฑ์ และเครื่องสำอางค์)โดยผลิตภัณฑ์สุขภาพเหล่านั้นต้องมีคุณภาพมาตรฐานและปลอดภัย มีการส่งเสริมพฤติกรรมการบริโภคที่ถูกต้องด้วยข้อมูลวิชาการที่มีหลักฐาน เชื่อถือได้และมีความเหมาะสม เพื่อให้ประชาชนได้บริโภคผลิตภัณฑ์สุขภาพทีปลอดภัยและสมประโยชน์

“ ผลิตภัณฑ์อาหารเสริมจัดเป็นอาหารประเภทหนึ่งตามพระราชบัญญัติอาหาร พ.ศ.2522 หมายถึง ผลิตภัณฑ์ที่ใช้รับประทานโดยตรงนอกเหนือจากการรับประทานอาหารหลักตามปกติเพื่อเสริมสารอาหารบางอย่างให้แก่ร่างกาย”

การยื่นขอจดแจ้ง เลข อย. อาหารเสริมเป็นหน้าที่ของสํานักงานคณะกรรมการอาหารและยาหรือ อย. สามารถแบ่งออกเป็น 2 ประเภทคือ  แบบ สบ.5 และ แบบ สบ.3

  • สบ.5 ใช้สำหรับยื่นจดทะเบียนผลิตภัณฑ์ที่มีส่วนประกอบอยู่ในบัญชีรายชื่อที่ทาง อย. อนุญาตให้ใช้ได้ มีระยะเวลาดำเนินการประมาณ 3-4 เดือน เช่น กลุ่มวิตามิน A , C , E ซึ่งเป็นสารที่เรารู้จักกันเป็นอย่างดี ใช้ในผลิตภัณฑ์สุขภาพและความงามอย่างแพร่หลาย เพราะมีความปลอดภัยสูง ผ่านการรับรองจากทาง อย.
  • สบ.3 ใช้ยื่นคำขออนุญาตสำหรับผลิตภัณฑ์เสริมอาหารที่มีส่วนประกอบสำคัญ ยังไม่ได้จดแจ้งกับทาง อย. มีขั้นตอนดำเนินการและตรวจสอบคุณภาพผลิตภัณฑ์นานกว่าแบบ สบ.5 ประมาณ 4-6 เดือน

    จะเห็นได้ว่า ในการขึ้นทะเบียนผลิตภัณฑ์เสริมอาหารไม่ว่าประเภทใด ล้วนต้องใช้ระยะเวลาดำเนินการนานกว่าการขอเลข อย.เครื่องสำอางทั้งสิ้น เพราะอาหารเสริมเป็นสิ่งที่ผู้บริโภครับประทานเข้าไปในร่างกาย จึงต้องมีการตรวจสอบความปลอดภัยและมาตรฐานผลิตภัณฑ์อย่างละเอียดสูงกว่า ทั้งการตรวจหาสารเป็นพิษ สารปนเปื้อน สารอันตรายในอาหารเสริม และแบคทีเรีย ไม่ให้มีปริมาณเกินที่กระทรวงสาธารณสุขกำหนด เพื่อป้องกันอันตรายต่อผู้บริโภคทั้งนี้ผู้ประกอบการธุรกิจที่ยื่นขอผลิตภัณฑ์อาหารเสริมก็จะต้องผ่านขั้นตอนการตรวจสอบสถานที่ผลิต อุปกรณ์การผลิต กระบวนการผลิต ตลอดจนการบำรุงรักษาและทำความสะอาด ตามหลักเกณฑ์มาตรฐานการผลิต GMP รวมไปถึงผ่านการตรวจวิเคราะห์และประเมินคุณภาพของผลิตภัณฑ์ด้วย เพื่อให้ผลิตภัณฑ์เสริมอาหารที่ได้รับเครื่องหมาย อย. มีมาตรฐานความปลอดภัยและสร้างความเชื่อมั่นให้แก่ผู้บริโภค โดยผู้บริโภคสามารถนำเลขไป ตรวจเลข อย. เพื่อความมั่นใจอีกขั้น

    การที่ผลิตภัณฑ์มีเครื่องหมาย อย. หมายถึง เครื่องหมายยืนยันว่าผู้ผลิตได้ยื่นตรวจผลิตภัณฑ์นั้น และผ่านตามเกฌฑ์และมาตรฐานสำนักงานคณะกรรมการอาหารและยา ทั้งนี้ทั้งนั้นถึงแม้ว่าผลิตภัณฑ์นั้นๆ จะมีเครื่องหมาย อย. แล้วก็ตาม ผู้บริโภคเองยังต้องพิจารณาหลายปัจจัยเพิ่มด้วย ทั้งการแพ้, การโฆษณาอวดอ้างสรรพคุณ และการใช้งานให้ถูกวิธียังมีผลิตภัณฑ์อีกมาก โดยเฉพาะกลุ่มเครื่องสำอาง ที่จดทะเบียน อย. เพื่อความน่าเชื่อถือ แต่แอบใส่ส่วนผสมอื่นลงไป หรือมีปริมาณส่วนผสมไม่ตรงกับที่แจ้ง

    หากพบเห็นหรือผลิตภัณฑ์ใส่สารอันตราย ไม่มี อย. หรือสวม อย. ร้องเรียนหรือแจ้งได้ที่ : สสนส.สมาคมส่งเสริมนวัตกรรมด้านสุขภาพ